Badania psychologiczne kierowców zawodowych — czym różnią się od psychotechniki i kiedy je robić

Praca w branży transportowej wymaga opanowania, dobrego refleksu i podzielności uwagi. Dlatego przepisy nakładają na kierowców zawodowych obowiązek regularnego weryfikowania sprawności psychofizycznej — i to właśnie ten obowiązek kryje się pod potocznymi nazwami „psychotesty" czy „psychotechnika".

Badanie psychologiczne czy psychotechnika — czym się różnią?

Z prawnego punktu widzenia niczym. W polskich przepisach (m.in. w Ustawie o kierujących pojazdami) występuje wyłącznie pojęcie badania psychologicznego. „Psychotechnika" i „psychotesty" to nazwy potoczne, którymi ludzie i tak najczęściej się posługują w wyszukiwarce.

Patrząc na samą procedurę, „psychotechnika" odnosi się do jednego etapu badania — testów na specjalistycznych aparatach sprawdzających czas reakcji, koordynację, ocenę odległości czy widzenie w mroku. Cały proces diagnostyczny, uzupełniony o wywiad oraz testy pisemne lub komputerowe, składa się na pełne badanie psychologiczne, zakończone wydaniem orzeczenia.

Co ile lat wykonuje się badania psychologiczne kierowców

To najważniejsze pytanie z punktu widzenia planowania pracy floty. Częstotliwość wynika z Ustawy o transporcie drogowym i zależy od wieku kierowcy:

• Kierowcy do ukończenia 60. roku życia — badanie co 5 lat.
• Kierowcy po ukończeniu 60. roku życia — badanie co 30 miesięcy (co 2,5 roku).

Ważność badania psychologicznego jest ściśle powiązana z ważnością badań lekarskich oraz szkolenia okresowego (potrzebnego do wpisu Kodu 95 w prawie jazdy) — najwygodniej odnawiać cały ten pakiet dokumentów jednocześnie, zamiast trzy razy w roku umawiać kierowcę na inny termin.

Kogo dotyczy obowiązek badań psychologicznych

• Osoby ubiegające się lub przedłużające prawo jazdy kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D oraz D+E.
• Kierowcy pojazdów uprzywilejowanych oraz przewożących wartości pieniężne.
• Instruktorzy i egzaminatorzy nauki jazdy.
• Osoby skierowane na badanie decyzją starosty lub policji — np. za przekroczenie 24 punktów karnych, jazdę po alkoholu lub spowodowanie wypadku z poszkodowanymi.

Kto płaci za badanie i ile ono kosztuje

Jeśli badanie wykonywane jest w ramach medycyny pracy (na podstawie art. 229 Kodeksu pracy), koszt pokrywa pracodawca. W pozostałych przypadkach — np. przy prywatnym wyrabianiu kwalifikacji wstępnej — płaci osoba badana. Maksymalna opłata jest uregulowana rozporządzeniem i nie może przekroczyć 200 zł (standardowa opłata wynosi 150 zł).

Co zrobić, gdy psycholog wyda orzeczenie negatywne

Ani kierowca, ani pracodawca nie są zdani na decyzję jednej osoby:

• Termin odwołania: 14 dni od odebrania orzeczenia.
• Procedura: pisemny wniosek o ponowne badanie składa się za pośrednictwem psychologa, który wydał pierwszą decyzję.
• Instancja odwoławcza: ponowne badanie przeprowadza Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy (WOMP). Jego orzeczenie jest ostateczne.

Gdzie wykonać badanie

Wyłącznie u uprawnionego psychologa, wpisanego do ewidencji, w pracowni psychologicznej zarejestrowanej w rejestrze prowadzonej przez marszałka województwa — pracownia musi spełniać określone wymogi techniczne i sprzętowe.

Jak pilnować terminów badań psychologicznych w firmie

Podobnie jak przegląd techniczny, ubezpieczenie OC czy badanie tachografu — termin ważności badania psychologicznego możesz ustawić w systemie TMS Flota, w karcie kierowcy. Przypomnienie o zbliżającym się terminie zobaczysz w aplikacji, a dodatkowo dostaniesz je mailem, zanim zabraknie czasu na umówienie kierowcę na badanie.